رسانه های الکترونیک روابط عمومی خمین

     کلمه روزنامه در زبان فارسی ، ریشه ای قدیمی دارد . در بسیاری از کتابهای قرون اولیه اسلامی ، این کلمه با معرب آن به صورت « روزنامجه » دیده می شود. از جمله ذکر گردیده که صاحب بن عباد ، کاتب و وزیر مشهور آل بویه (م ۳۸۵ ه.ق) روزنامه ای داشته و وقایع روزانه را در آن ثبت می کرده است . بنابراین، روزنامه در گذشته های دور به معنی دفتر یادداشت و گزارش های روزانه به کار می رفته است . اما روزنامه به معنی معمول و رایج کنونی ، همان کاغذ اخبار (Newspaper) انگلیسی است .

     نخستین روزنامه فارسی ، کاغذ اخبار بود که توسط میرزا صالح شیرازی (یکی از دانشجویان اعزامی به فرنگستان) و در عهد محمدشاه ، به سال ۱۲۵۳ تا ۱۸۳۷ هجری قمری و به طور ماهیانه منتشر می شد . دومین روزنامه « وقایع اتفاقیه » بود که به دستور امیرکبیر و از سال ۱۲۶۷ منتشر شد. در این روزنامه علاوه بر اخبار دولت و دربار ، از اوضاع سیاسی و اجتماعی اروپا و آمریکا نیز مطالبی نوشته می شد. این نشریه بعدها به نام روزنامه « دولت علیه ایران » تغییر نام داد. روزنامه های دیگری نیز همچون «روزنامه علمیه دولت علیه ایران»، «روزنامه ایران»، «روزنامه رسمی ایران»، «شرف»، «شرافت»، «تربیت»، «مریخ»، «اطلاع» و ... در تهران و در عهد ناصری و مظفری منتشر می شدند.

     برخی شهرستانها نیز روزنامه خاص خود را داشتند. از آن جمله اند روزنامه های «تبریز»، «احتیاج»، «الحدید»، «ادب» و «کمال» که در تبریز منتشر می شد و « فارس » که در شیراز و « فرهنگ » که در اصفهان به طبع می رسید. اغلب این روزنامه ها دولتی بودند و طبیعی است که مطالب آنها نیز در راستای تحکیم موقعیت حکومت قاجارها بود، اما در عین حال، اطلاعات مختصری هم درباره اوضاع و احوال کشورهای جهان، به ویژه پیشرفت های اروپاییان در آن ها درج می شد و در آگاه سازی مردم بسیار موثر بود.

تاسیس دایره سانسور در ایران

     بیشترین تاثیر را در این رابطه باید به روزنامه های غیر دولتی نسبت داد که در خارج از ایران و توسط روشنفکران ایران منتشر می شد. چنین روزنامه هایی درباره اوضاع ایران آزادانه سخن می راندند و خواهان اصلاحات و نوگرایی در ایران بودند. اما از آنجا که دربار ایران را آماج حملات منتقدانه خود قرار می دادند، دولت ناصری محمدحسن خان اعتماد السلطنه را مامور ساخت تا به عنوان رییس دارالطباعه و دارالترجمه دولتی، دایره سانسور مطبوعات را زیر نظر وزارت انطباعات به وجود آورد تا ضمن کنترل روزنامه های داخلی، از ورود و انتشار روزنامه های منتشر در خارج نیز جلوگیری کند. یکی از نخستین این روزنامه ها « اختر » بود که از سال ۱۲۹۲ و به مدیریت آقامحمدطاهر تبریزی و در اسلامبول به چاپ می رسید. نویسندگان این روزنامه، افراد روشنفکری بودند و کسانی چون میرزا آقاخان کرمانی، شیخ احمد روحی، میرزا مهدی خان تبریزی، و میرزا علی محمدخان کاشانی با این روزنامه همکاری نزدیک داشتند.

     « قانون » نیز از دیگر روزنامه های دولتی بود که انتشار آن از سال ۱۳۰۷ ه.ق در لندن به وسیله میرزا ملکم خان آغاز شد. نوشته های این روزنامه سبک ساده و شیرینی داشت و مطالب آن از روی اطلاع نوشته می شد. روزنامه قانون در انقلاب فکری و نهضت سیاسی و اجتماعی مشروطیت نقش و تاثیر زیادی داشت. روزنامه بعدی « حکمت » بود که به سال ۱۳۱۰ ه.ق توسط میرزا مهدی خان تبریزی در قاهره چاپ شد و در نوشتن پارسی سره ، بدون ترکیبات عربی اصرار زیادی داشت. این روزنامه تا اوایل مشروطیت ایران منتشر می شد و مقالات مندرج در آن، در بیداری ایرانیان بسیار موثر واقع گردید. اما از همه این روزنامه ها بنام تر، روزنامه « حبل المتین » بود که انتشار آن از سال ۱۳۱۱ ه.ق در کلکته و توسط سید جلال الدین کاشانی مویدالاسلام آغاز شد. حبل المتین درباره گرفتاری های سیاسی ایران مطالب زیادی می نوشت و راهنمایی های بسیاری می کرد. به خصوص در پیدایی فکر قانون خواهی و مشروطه طلبی ایرانیان تاثیر داشت.

     از عواملی که مایه رواج و اشتهار روزنامه حبل المتین گردید، این بود که حاجی زین العابدین تقی اف، از روشنفکران ثروتمند ایرانی الاصل منطقه قفقاز، مبلغ زیادی پول برای مویدالاسلام فرستاد تا او، روزنامه را به رایگان برای علمای نجف و سایر مناطق بفرستد. به این ترتیب میان علما و روزنامه حبل المتین پیوستگی به وجود آمد و علمایی همچون شیخ حسن ممقانی و فاضل شربیانی، دو تن از مراجع تقلید،  به ستایش آن پرداختند. دولت ایران قرائت و نشر حبل المتین را ممنوع اعلام کرد، اما این روزنامه به اشکال مختلف به کشور می رسید و در اختیار علاقه مندان قرار می گرفت.

     علاوه بر روزنامه یاد شده، روزنامه دیگری نیز همچون « پرورش » و « ثریا » در مصر منتشر می شد که اینان نیز به نوبه خود در بیداری ایرانیان و رشد تفکر مشروطه خواهی آنان بی تاثیر نبودند.

تاريخچه تبليغات مطبوعاتي در ايران

تاريخچه تبليغ را بدرستي نمي توان معين نمود، چرا كه از نخستين روزهاي تمدن بشري و شروع مبادله كالا بين انسانها به نوعي وجود داشته است. عمل معرفي يا انتقال درباره يك موضوع، با تاكيد بر امتيازات يا نقاط ضعف آن، از همان دوران شكل گرفته و روز به روز در مسير خود تكامل بيشتري يافته است.

در كشور ما تبليغات تجاري به شكل محدود و ابتدايي آن فني پرسابقه و قديمي است. اما تبليغات مطبوعاتي از زماني آغاز گرديد كه نشر روزنامه هاي غير دولتي مجاز شد و آگهي هاي تجاري در مقياس ناچيز در مطبوعات ديده شدند. از دوران جنگ جهاني اول در تعدادي از روزنامه ها‌، آگهي هاي خيلي ساده ديده مي شد.

اولين بار در ايران، آگهي هاي تجاري واقعي توسط روزنامه اطلاعات منتشر شد (دهه اول بعد از سال 1300 هجري شمسي)؛ در اين زمان هنوز فن تبليغات تجاري در ايران بدرستي شناخته شده نبود.

تبليغات مطبوعاتي به شكل امروزي آن از حدود سال 1325 در روزنامه ها و مجلات ايراني به چشم مي خورد. بسياري از متون تبليغاتي از طريق موسسات اروپايي و امريكايي به دست شركت هاي وارد كننده كالاهاي خارجي مي رسيد و در ايران به فارسي ترجمه مي شد و در روزنامه چاپ مي گرديد.

جرايد تا مدتها بزرگترين وسيله تبليغاتي بودند زيرا تهيه فيلم هاي كوتاه مدت سياه و سفيد يا رنگي، هزينه بسياري داشت. از روزنامه ها هم كيهان و اطلاعات بيشترين تيراژ و آگهي را داشتند. هفته نامه پرتيراژ "مرد امروز" كه مدير آن محمد مسعود، دوره روزنامه نگاري را در بلژيك طي كرده بود، با چاپ صفحات متعدد آگهي كه گاهي قطع آن به يك چهارم صفحه روزنامه مي رسيد، اتكاء مالي به آگهي هاي تجاري را براي تامين بخشي از هزينه هاي يك هفته نامه غير دولتي متداول كرد.

از سال 1335 طرح هاي تبليغاتي كم كم رنگ و بوي ايراني به خود گرفتند و از ضرب المثل هاي ايراني و عبارت هاي مانوس مردم ايرن بيشتر استفاده شد. تبليغات به شيوه انتظاري براي اولين بار در ايران اجرا شد و اين شيوه مورد استقبال صاحبان كالا قرار گرفتو به دفعات اجرا گرديد.

بطور كلي مي توان گفت عوامل زير در توسعه تبليغات در ايران موثر بوده اند:

1-     بهبود نسبي وضعيت اقتصادي، تاسيس كارگاه هاي صنعتي و كارخانجات مونتاژ و گسترش روابط اقتصادي

2-     تاسيس تلويزيون ايران (نخست تهران- كانال 3 و سپس كانال 9 و شبكه هاي شهرستان)

3-     توسعه و تكامل صنعت چاپ

4-     افزايش تعداد

5-     بالا رفتن قيمت نفت از حدود سال 1972 كه باعث بالا رفتن درآمد سرانه ايران گرديد و در توسعه تبليغات جهت تشويق مردم به خريد كالا موثر بود.